گیتی بهدادی پور-کارشناس تغذیه

بيماريهاي عروق كرونر(CHD) قلب ناشي از عدم رسيدن جريان خون به عروق احاطه كننده و خون رسان به قلب است

.اصلي ترين دليل بيماريهاي قلبي عروقي آترواسكلروز است.آترواسكلروز يك بيماري پيشرونده است كه از كودكي شروع ميشود و در طي سالها پيشرفت ميكند.اين بيماري در اثر رسوب چربي و كلسترول و مواد ديگري همچون كلسيم،فيبرين و مواد حاصل از تخريب سلولها در ديواره رگها بروز ميكند. به اين رسوبات پلاك يا اتروما ميگويند.

انسداد چشمگير رگ باعث بروز عوارض حاد ي چونMI,USA و مرگ ميشود.

بعضي عوامل خطر ساز بيماريهاي قلبي عروقي:

1- هايپرليپيدمي(افزايش چربي خون):

-LDL:

اصلي ترين ناقل كلسترول در خون است و افزايش آن با افزايش بروز بيماريهاي قلبي عروقي همراه است طوري كه 1واحد افزايش در LDLخون برابر است با 2-1%افزايش ريسك بيماريهاي قلبي عروقي.LDL بايد كمتر از 130 ميلي گرم در دسي ليتر حفظ شود.

 -HDL :

عامل كاهنده كلسترول خون و بسيار مفيد است. 1 واحد افزايش HDL میتواند 3 -2%ريسك بيماريهاي قلبي عروقي را كاهش  دهد.

میزان HDL بايد بيشتر از 35 ميلي گرم در دسي ليتر حفظ شود.

LDLاكسيد شده منجربه ضايعات آترواسكلروز ميشود،در حالي كه HDL ازتجمع چربي در ديواره عروق جلوگيري ميكند.

2-چاقي:

• BMIيا نسبت قد به مجذور وزن(W/H2) بايد بين 20 تا 25 حفظ شود.BMIبيشتر از 30 ريسک بيماريهاي قلبي را به شدت افزايش ميدهد.

• WHRيا نسبت دور کمر به دور باسن در آقايان کمتر از 1 و در خانمها کمتر از 8/0 بايد حفظ شود.چاقي شکمي ريسک بيماريهاي قلبي را به شدت افزايش ميدهد .

• افرادي كه داراي چاقي مشخص هستند،5/1-1 ساعت بعد از غذا مجددا گرسنه ميشوند و بايدغذاي خود را به 3 وعده صبحانه عالي،ناهار متوسط و شام مختصر تقسيم كنند.

افرا د چاقي كه قصد كاهش وزن دارند ميزان كاهش وزن حداكثر 1 – 5/0 كيلوگرم در هفته بايد باشد نه بيشتر. 

3- روغنهاي جامد(چربي اشباع) و كلسترول :

اين روغن ها كلسترول و LDLرا بالا ميبرند و عامل بروز آترواسکلروز و بيماريهاي قلبي عروقي هستند.منابع اين چربيها عبارتند از روغن جامد،كره،روغن نخل،روغن نارگيل و چربي حيواني.

هايپرکلستروميک ترين چربيها،کره و روغن نخل و نارگيل هستند.

براي پيشگيري از بيماريهاي قلبي عروقي چربي اشباع نبايد بيشتر از يک سوم کل چربي را تشکيل دهد.

4- همو سيستئين:

يك اسيدآمينه است كه تحت تاثيرفوليك اسيد و vit B6و vit B12متابوليزه ميشود و اگر در اثر كمبود اين مواد نتواند متابوليزه شود به خون نشت پيدا ميكند و افزايش آن در خون مستقيما با ريسك بيماريهاي قلبي عروقي همراه است.در بعضي مطالعات مصرف مكمل B Complexباعث كاهش هموسيستئين پلاسما و كاهش ريسك بيماريهاي قلبي عروقي شده است.

5- نوسانات انسولين:

نواسانات انسولين منجر به آسيب عروق و تشکيل پلاک آترواسکلروز ميشود. غذاهاي قند دار،به خصوص قند ساده،بدليل جذب سريع، منجر به ترشح يکباره شديد انسولين ميشود. براي حفظ سلامت عروق بايد سرعت جذب قند را تا حد ممكن آهسته كنيم. وجود چربي همراه قند،مصرف فيبر همراه غذاو مصرف کربوهيدرات هاي پيچيده جذب قند را به تاخير مي اندازد و ترشح انسولين را آهسته مي سازد.

در مورد افراد چاق به خصوص چاقي شکمي مصرف ميوه به صورت تازه در وعده هاي صبحانه و بعد از ناهار توصيه ميشود تا قند آنها باعث تحريک يکباره ترشح انسولين در ميان وعده ها و شب نگرديده و موجب مهار سوخت چربي نگردد.

افراد داراي وزن متعادل ميتوانند 750 گرم ميوه و سبزي خود را در 5 وعده 150 گرمي تقسيم کنند.

6- آهن:

آهن زياد در بدن يك محيط اكسيداتيو غني ايجاد ميكند كه زمينه را براي اكسيداسيون LDLفراهم ميكند.

در افرادي كه MIكرده اند،ميزان آسيب قلبي رابطه مستقيم با ميزان آهن ذخيره شده در قلب دارد.آهن زياد باعث تخريب رگها(انسداد شريان گردن يا كاروتيد)ميشود.

در مردان و در زنان يائسه مصرف مكمل آهن بدون آزمايش خون توصيه نميشود.

7- کافئين:

محدوديت مصرف کافئين به مقدار کمتر از 5 فنجان قهوه در روزتوصيه ميشود.كاهش دريافت كافئين باعث كاهش هموسيستئين ميشود.

8- نخوردن صبحانه:

خوردن صبحانه به ميزان قابل توجهي منجر به کاهش چسبندگي پلاکت ها و کاهش لخته خون مي شود.
بتا ترومبو گلوبين ،فاکتور نمايانگر فعاليت پلاکت ها براي ايجاد لخته خون ، در افرادي که صبحانه ميخورند نسبت به آنهايي که نمي خورند،5/2 برابر بيشتر است.
افرادي که صبحانه نميخورند نسبت به آنهايي که مي خورند،چاق ترند.

9- نداشتن فعاليت فيزيکي:

عدم تحرك فاكتور خطري است براي بروز بيماريهاي قلبي عروق.به منظور حفظ سلامت قلب و عروق توصيه ميشود که بزرگسالان حداقل 30 دقيقه و کودکان حداقل 60 دقيقه فعاليت فيزيکي متوسط شدت هوازي ،حداقل 5 روز در هفته داشته باشند.از اين مقدار ورزش 10 دقيقه ابتداي آن بايد گرم کردن بدن 
(WARM-UP )و15-10 دقيقه آخر سرد کردن(COOL-DOWN)بايد باشد.

شدت متوسط به عنوان 80-60%ماکزيموم ضربان قلب در نظر گرفته ميشود.(ماکزيموم ضربان قلب=220 منهاي سن)

شدت متوسط همچنين شدتي است که 2 مايل را در 30بتوان دقيقه پيمود.