گیتی بهدادی پور-کارشناس تغذیه

تمام بيماران ديابتي نوع 1 و 40% بيماران ديابتي نوع 2 وابسته به تزريق انسولين هستند. دوز انسولين دريافتي بايد با مقدار غذا و ميزان فعاليت فرد تطابق يابد. قبل از تطابق دادن انسولين موارد زير بايد مدنظر قرار گيرند:
- با شروع درمان با انسولين، به مدت حداقل 3 روز تا يك هفته، بايد مقدار انسولين دريافتي، مقدار غذاي خورده شده و نتيجه تست قند خون دو ساعت قبل و بعد از غذا و قبل از خواب در يك دفتر روزانه ثبت شود و ملاحظات مربوط هم در كنار آن درج گردد (مثلاً تأخير در خوردن ناهار، سرماخورگي، خوردن يك ميان و عده اضافه و ...) براي افراد ديابتي نوع 1 ، تست قند خون در روز به ميزان 3 بار يا بيشتر توصيه مي شود . سپس با مشورت با متخصص، دوزانسولين براساس مقدار كربوهيدرات غذا، مطابقت داده ميشود.

قند خون در افراد ديابتي نوع 2، با ثبات تر از نوع 1 است و اين افراد ممكن است به 2-1 بار تست قند خون در روز احتياج داشته باشند.

- بايد براي قند خون يك مقدار هدف در نظر گرفته شود توصيه مي شود قبل از غذا محدوده قند خون mg/dl140-80 و قند خون موقع خواب mg/dl160-100 باشد.

- براي كنترل مناسب قند خون، بايد به زمان اثر انسولين در بدن توجه شود. بايد توجه داشت كه عمل انسولين ممكن است از فردي تا فرد ديگر متغير باشد و با دوزانسولين ، محل تزريق، ميزان ورزش، وجود آنتي باديهاي ضدانسولين و ديگر فاكتور ها، تغيير مي كند. با توجه به اين كه ميزان قند خون 1-5/0 ساعت بعد از صرف غذا به ماكزيمم مي رسد، بايد تزريق انسولين طوري انجام شود كه 1-5/0 ساعت بعد از صرف غذا، انسولين به اوج اثر خود برسد.

جدول زير زمان اثر انواع انسولين را نشان مي دهد:

نوع انسولين                         شروع اثر                        اوج اثر                                      مدت اثر

انسولين تند اثر: 

1-ليسپرو                           30-15 دقيقه                     90-30 دقيقه                             5-3 ساعت
2-رگولار                         60 -30 دقيقه                     4-2 ساعت                               8-6 ساعت
3- آسپارت                          5 دقيقه                            15 دقيقه                                   4-3 ساعت

انسولين متوسط اثر: 

NPH-لنت                         2-1 ساعت                   12 -6 ساعت                     26 -18 ساعت

انسولين طولاني اثر:

1-اولترالنت                          6-4ساعت                  16-10 ساعت                    48 -24 ساعت
2- گلارجين                        6-4 ساعت                   24-6 ساعت                     بيشتر از 24 ساعت

انسولين مخلوط

(50/50 , 70/30)             60-30 دقيقه                12 -2 ساعت                       تا 18 ساعت

در افراد سالم غير ديابتي، بدن به دو صورت انسولين ترشح مي كند: انسولين پايه و انسولين بعد از غذا. انسولين پايه در طول شبانه روز ، صرفنظر از اين كه فرد غذا خورده باشد يا نه، به مقدار اندك و بطور مداوم ( هر 11-9 دقيقه) ترشح مي شود. اين انسولين مسئول كاهش كتوژنز، كنترل ليپوليز، گليوكونئوژنز و گليسكوژنوليز و برداشت پايه گلوكز توسط بافت هاي محيطي است. انسولين هاي متوسط اثر و طولاني اثر موجود از اين الگو پيروي مي كنند.

نوع ديگر، انسولين بعد از غذا است كه در پاسخ به صرف غذا، بلافاصله و به مقدار بيشتر ترشح مي شود و در فاصله 10 دقيقه بعد از غذا به اوج غلظت خود مي‌رسد و در فاصله 4-2 ساعت هم به سطح پايه برميگردد. انسولين هاي كوتاه اثر از اين الگو پيروي مي كنند. مقدار ترشح انسولين در افراد غير ديابتي كه وزن زمان دارند تقريباً 25 واحد در روز است.

در بعضي افراد ديابتي قند خون با دو تزريق انسولين در روز كنترل مي شود در حالي كه در بعضي ديگر احتياج به 4 تزريق در روز مي شود. تزريق مخلوط دو انسولين كوتاه اثر و متوسط يا طولاني اثر، در كنترل قندخون موثرتر است.