گیتی بهدادی پور-کارشناس تغذیه

پوکي استخوان ، بيماري بسيار شايعي است که بيشتر در دهه هاي ششم و هفتم زندگي ظاهر ميشود .اين بيماري پيشرونده و بدون علامت است و بعلت کاهش چگالي استخوانها ، فرد در معرض خطر شکستگي استخوان قرار ميگيرد . تغذيه در جلوگيري از بيماري پوکي استخوان نقش اول را ايفا ميکند .اگر مصرف کلسيم و ويتامين D در رژيم غذايي در طي دوران بلوغ و بزرگسالي کافي باشد ، پوکي استخوان تا حد زيادي قابل پيشگيري است .
حدود سن 35 سالگي زماني است که حجم توده استخواني فرد در بالاترين ميزان خود قرار دارد و تا رسيدن به اين سن ميزان مصرف کلسيم و ويتامين D بايد در حد کافي باشد .

بعد از اين سن احتمالا کلسيم و ويتامين D نقش کمتري در سلامت استخوانها دارند اما با اين وجود هنوز مصرف آنها به منظور استخوانها ضروري وحياتي است .

به منظور جلوگيري از خطرات پوکي استخوان تدابير زير بايد مد نظر قرارگيرند :

- افزايش ميزان کليسم مصرفي به ميزان تقريبا 1200-1000 ميلي گرم در روز.

- افزايش مصرف ويتامين D در رژيم غذايي ، توصيه ميشود فرد روزانه 30- 10دقيقه در معرض مستقيم اشعه آفتاب قرار گيرد تا ويتامين D کافي جذب کند..

- اگر تامين مواد مورد نياز از طريق رژيم غذايي غير ممکن باشد با مشورت متخصص تغذيه ، بايد از مکمل کلسيم و ويتامين D استفاده شود.

- ورزش در پيشگيري پوکي استخوان بسيار موثر است . روزانه 30 دقيقه فعاليت ورزشي همچنين پياده روي توصيه ميشود .

- از مصرف کافئين زياد(بيشتر ازmg 300 در روز) بايد پرهيز کرد

- از مصرف پروتئين حيواني زياد نيز بايد پرهيز کرد چرا که باعث افزايش دفع ادراري کلسيم ميشود .

- کاهش دريافت سديم زياد و افزايش مصرف پتاسيم و منيزيم و منگنز توصيه ميشود .

به منظور افزايش دريافت کلسيم ، موارد زير توصيه ميشود:

روزانه 3-2 واحد شير ولبنيات مصرف کنيد ، هر واحد شير و لبنيات معادل 1 ليوان شير يا 4/3 ليوان ماست يا 2 ليوان دوغ است .

براي کساني که عدم تحمل به شير دارند توصيه ميشود :

- استفاده ازمقادير کم شير را شروع کنند و تدريجا آن را افزايش دهند .

- از مصرف شير به هنگام ناشتا بودن پرهيز کنند ،

- حتي الامکان شير را بصورت سرد مصرف کنند

- از فرآورده هاي شيري استفاده کنند که ميزان لاکتوز کم دارند

- بهترين جايگزين شير در افرادي که شير را تحمل نميکنند ، ماست ميباشد.

پنير هم منبع خوب کلسيم است .از منابع ديگر کلسيم سبزيجات برگ سبز ، کلم و سويا هستند

نسبت کلسيم به فسفر رژيم بايد در حد 1 حفظ شود .فسفر دفع اداري کلسيم را کاهش ميدهد اما مقادير زياد آن هم باعث افزايش هورمون پاراتيروئيد و کاهش کلسيم خون ميگردد .

مصرف زياد نوشابه هاي گازدار سياه به علت داشتن اسيد فسفريک زياد منجر به پوکي استخوان ميشود.